خداوند در آیه ی 72 سوره احزاب میفرمایند:

:«اِنّا عَرَضنَا الاَمانَات عَلَی السَّمواتِ و الاَرضِ و الجِبالِ فَاَبَینَ اَن یَحمِلنَها وَ اَشفَقنَ مِنها و حَمَلَهَا الاِنسانُ اِنَّهُ کانَ ظَلوماً جَهُولاً»

ما عرضه کردیم امانت رو بر زمین، بر آسمان و بر کوه ها پس ابا کردند از اینکه مسولیت رو داشته باشند و از قبول مسولیت امانت ابا داشتند «و حَمل الانسان انهٌ کانَ ظَلوماً جَهولا» این امانت رو که زمین نتونست قبول کنه،آسمان و کوه ها به این عظمت نتونستند قبول کنند؛اون بار امانت رو انسان به دوش کشید...

 اعوذ بالله من الشیطان رجیم

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله رب العالمین والصلوة و السلام علی اشرف الانبیاء والمرسلین حبیب اله العالمین الذی سمی فی السماء باحمد وفی الارضین بابالقاسم مصطفی محمد(صل الله علیه وآله و سلم) و علی اهل بیة الطیبن الطاهرین ولعنةالله علی اعدائهم اجمعین من الآن الی لقاء یوم الدین.

اعوذ بالله من الشیطان رجیم قال الله الحکیم فی محکم کتابه الکریم:

:«اِنّا عَرَضنَا الاَمانَات عَلَی السَّمواتِ و الاَرضِ و الجِبالِ فَاَبَینَ اَن یَحمِلنَها وَ اَشفَقنَ مِنها و حَمَلَهَا الاِنسانُ اِنَّهُ کانَ ظَلوماً جَهُولاً»(احزاب آیه 72)

وقال الله :ان الله یأمرکم ان تؤدّ و الامانات الی اهلها (نساء آیه 58)

قبل از اینکه درباره این آیه بخواهم توضیحی بدم بهتره که یک مسئله شرعی خدمت شما عرض کنم:در بحث نماز دررکعات سوم و چهارم نماز خوبه که انسان سه مرتبه تسبیحات اربعه را بخواند،حالا اگر کسی یک مرتبه بگه چی؟اشکالی نداره البته بعضی از مراجع نیز اختلاف دارند و اعتقاد دارند که نباید یک مرتبه گفته بشه؛که هنگام ضرورت باید عزیزان به مراجع تقلید خودشون رجوع بکنندو ببینند مرجع تقلید خودشون فتواشون در این مورد چیه؟و الا در موقع ضرورت مثل اینکه وقت تنگه یعنی ممکنه که اگر شما سه مرتبه تسبیحات اربعه رو بگین نمازتون قضا میشه،در اینجا حتما باید یک مرتبه گفته شود.بعد انسان میتونه به جای تسبیحات اربعه یک بار سوره حمد رو بخونه.مثلا فرض بفرمایید کسی نمیتونه تسبیحات اربعه رو بگه زبونش نمیچرخه که تسبیحات اربعه رو ادا بکنه،گفتند که یک مرتبه سوره حمد رو بخونی کافیه.حالا این فرد میتونه در رکعت سوم سوره حمد رو بخونه و در رکعت چهارم تسبیحات رو بخونه.ولی با اینکه سوره حمد هم گفتنش جایز هست باز هم سفارش شده تسبیحات اربعه گفته بشه.

یکی از مواردی که در زندگی من و شما مسلمانان هست و اگر من و شما بخواهیم بسیار دقت داشته باشیم شاید خیلی از راه سعادت و کمال رو که همان هدف آفرینش  انسان هست رو پیمودید بحثی است که در آیات و روایات  و احادیث بسیار به اون تاکید شده و سفارش شده که من و شما اون رو رعایت کنیم،بحث ادای امانت هست.بحث عدم خیانت در امانت  هست.امانتی که خداوند در آیه ای که خدمتتون تلاوت کردم.آیه 72 سوره احزاب میفرمایند:« والجِبال» ما ارضه کردیم امانت رو بر زمین ،بر آسمان و بر کوه ها پس ابا کردند از اینکه مسولیت رو داشته باشند و از قبول مسولیت امانت ابا داشتند «و حَمل الانسان انهٌ کانَ لعوماً جَهولا» این امانت رو که زمین نتونست قبول کنه،آسمان و کوه های به این عظمت نتونستند قبول کنند؛اون بار امانت رو انسان به دوش کشید.همونجوری که جناب حافظ می فرمایند:

آسمان بار امانت نتوانست کشید         قرعه فال به نام من دیوانه زدند

ولی خب عزیزان همتون مستحضر هستید این ابینه ای که خداوند در این کلام  شریف آورده،این اِبا کردن از قبول امانت مثل اون اَبا واستکبر ابلیس نیست چون «و اِذ قولنا للملائکته اسجدو لآدم فسجدوا الملائکه الّا ابلیس ابِی واستکبر »که ترجمه اونو شما عزیزان میدانید و من به خاطر کمی وقت از گفتن اون خودداری میکنم.این ابا کردن آسمان و زمین مثل ابا کردن ابلیس برای سجده به مخلوق خدا نیست.این خودداری کردن به خاطر این بود که نمیتونستند بار امانت رو به دوش بکشند.لذا حملهَ الانسان .قبول کرد انسان بار امانت رو به دوش بکشه ولی متاسفانه خیلی از انسانها شاید بعضی از انسانها ظلوم و جهول بودند در ادای امانت.حالا در رابطه با مهم بودن ادای امانت چند کلامی خدمتتون توضیح بدم و احادیثی رو خدمتتون نقل بکنم، ببینید امانت و عدم خیانت در آن چقدر مهمه در دین اسلام.

در رابطه با هر چیز که انسان امانت بگیره کتابی رو که امانت میکنید مدت ها از اون گذشته اما اون رو پس ندادیم. خودکاری رو از کسی گرفتیم حواسمون نبوده و اون رو در جیبمون گذاشتیم .خیلی از چیزهایی که در زندگی روزمره همه بزرگواران اتفاق میفته،چیزهایی رو به امانت می گیرند ولی یادشون میره تحویل بدن حواسشون نیست و این خیانت در امانت میشه.

درباره اهمیت امانت یکی از وصایایی پیغمبر اعظم (ص) به جناب امیرالمومنین علی ابن ابی طالب این بود:(یا ابالحسن ادا الامانه الی اهلها برّاً کان او فاجراً حتی فی الخیط والمخیط)دقت بفرمایید عزیزان پیغمبر میفرماید: ای علی جان امانت رو ادا کن.اگر امنت رو از کسی گرفتی اون رو ادا کن فرقی نمیکنه اون امانتی رو که شما گرفتید از چه شخصی باشه؛بر باشه یا فاجر،امانت رو باید ادا کنی. پیامبر فرمودند امانت رو باید ادا کنی حالا اون امانت برای انسان نیکو کاری باشه یا غیر نیکوکارباشه باید امانت رو انسان ادا بکنه.حتی بالخیط و المخیط این مطلب رو میخوام خدمتتون عرض کنم پیغمبر میفرماید حتی یک نخ و سوزن رو از کسی بگیری باید امانتش رو بهش برگردونی.

از امام صادق (ع) در اصول کافی جلد 5 روایت شده که :(اعلم انّ ضارب علی(ع) بالسّیف و قاتله لو ائتمننی و استنصحنی وا ستشارنی ثم قبلت منه ذلک لأدّیت الیه الامانة) خیلی عجیبه حضرت میفرمایند اگر ضارب علی ابن ابیطالب(ع) کسی که علی رو با شمشیرش،یعنی ابن ملجم مرادی لعنت الله علیه؛بیاد با اون شمشیر  که زد به امیر المومنین و جدم علی رو کشت،بیاد به من امانتی رو بده  واستمصحنی از من بخواد نصیحتی رو قبول بکنه.واستشارنی با من امام صادق بخواد مشورتی بکنه ثم قبلتُ منه ذلک سپس اگه من امام صادق این امانت رو از قاتل امام علی قبول بکنم وحال ان امانت شمشیری که ابن ملجم امیرالمومنین رو فرقش رو شکافته، حضرت می فرماید اگر من اون شمشیر رو به امانت قبول کنم .من خیانت نمیکنم و اون شمشیر رو همونجوری که امانت گرفتم همونجور به صاحبش بر خواهم گرداند.

مشابه همین حدیث رو در رابطه با امام سجاد(ع)نقل کردند.که اگر شمر ابن ذی الجوشن خنجری رو که گلوی پدر گرامی شون رو شکافت نزد من امانت گذاشت،اون امانت رو همون جوری که بود بهش  بر خواهم گرداند.

بحث امانت بحث بسیار بسیار دقیقی است که اگر بخواهیم من و شما دقت بکنیم به مسائل  دور رو برمون این امانتی رو که حالا  خدا بر انسان عرضه کرد یعنی بر کوه ها و زمین و آسمان عرضه کرد و اونها قبول نکردند و انسان حمل کرد بار امانت رو و اون رو به دوش کشید .

این امانت چیست؟مفسرین در این آیه نظرات بسیار مختلفی دارند. که میگویند: مراد این امانت تکالیف الهی است.تکالیفی که بر من و شما واجبه.مراد این امانت ولایت امیرالمومنین علی ابن ابیطالب هست که خب در همون جریان سقیفه در این امانت خدا خیانت شد و هنوز هم اثرات اون جریان سقیفه باقیست.و عده ای گفتند مراد از این امانت نماز است.

نماز رکن دین ما ستون دین ما که در رابطه با نماز حضرات معصوم چگونه بوده اند.حدیثی نقل میکنم خدمتتون  می فرمایند:(انَّ علیاً (ع).اذا حضر وقت الصلاة یتململ و یتزلزل و یتلون فقیل له مالک یا امیرالممؤمنبن فیقول علیه السلام : جاء وقت الصلاة وقتُ اَداءِ الاَمانَه الّتی عرضها الله علی  السماواتِ والاَرض و الجبال فابین ان یحملنها و اشفقن منها و حملها الانسان)هنگامی که وقت نماز وارد می شد . امیرالمومنین حالش منقلب می شد.لرزه بر اندام امیرالمومنین می افتاد.رنگ حضرت دگرگون می شد.سئوال میکردند:یا ابالحسن چه شده؟چرا اینجور میشی چرا رنگت تغییر میکنه؟حضرت می گفت وقت نماز داخل شده.وقت ادای امانت وارد شده.کدوم امانت؟امانتی که خدا بر آسمان و زمین و کوه ها ارضه داشت .ابا کردند از به دوش کشیدن آن و ترسیدند از این امانت.انسان این امانت رو قبول کرد.وقت ادای اون امانت رسیده.

بعضی ها گفتند این امانت اعضا و جوارح من و شماست.بعضی گفتند خانواده انسان است.بعضی گفتند تمام امکاناتی که در اختیار من و شماست،همون امانت است.

اگر بنده و شما به این مطلب دقت داشته باشیم،که امانت خدا رو خیانت نکنیم.خیلی از راه سعادت رو طی کردیم.و اون راه رسیدن به خدا رو پیمودیم.و به خدا نزدیک خواهیم شد.کار من و شما تبلیغ دین هست.همین وقت مردم در دست من و شما امانت است.باید حرفی رو بگیم که به درد مردم بخوره،و الا خیانت در امانت کردیم.

در آیه 58 سوره مبارکه نساء هم خداوند می فرماید:«اِنَّ اللهَ یَامُرُکُم اَن تُؤَدّوا الاَماناتِ اِلی اَهلِها وَ اِذا حَکَمتُم بَینَ النّاسِ اَن تَحکُمُو بِالعَدلِ اِنَّ اللهَ نِعِمّا یَعِظُکُم بِه اِنَّ اللهَ کانَ سَمیعاً بَصیراً»

خدا به شما پیغمبر،ای مسلمانان امر میکند که ادای امانت داشته باشید.

در شان نزول این آیه آمده است؛پیغمبر وقتی مکه را فتح می کند.کلید دار کعبه منسب بسیار بالایی بوده در میان اعراب که شخصی به نام عثمان ابن طلحه بوده.او رو صدا میزنه و کلید رو میگیره در خانه خدا رو باز می کنه.وجود کعبه رو از لوس وجود بتها پاسازی میکنه،توسط خودشون و امیرالمومنین(ع) که پای مبارک رو بر دستان پیغمبر میگذارند و بت ها رو از دور و اطراف کعبه پاک میکنند.وقتی کار تموم میشه،عباس ابن عبدالمطلب عموی پیغمبر میاد و میگیه یا رسول الله کلید رو بده به من که من کلیددار خانه خدا باشم.خوب منصب بسیار بزرگیست.و این آیه اینجا بر حضرت نازل شد.خدا در این آیه میفرماید امانت رو به صاحبش برگردانید،صاحب امانت چه کسی بود؟همان عثمان ابن طلحه که شخص مشرک بوده.در کتاب شریف تفسیر مجمع البیان این داستان در شان نزول این آیه آمده است.

خب بحث تمام عزیزان یکی از چیزهایی که خیلی مهم است که من و شما دقت کنیم اعضا و جوارحمون است که امانت هستند.چشم ما دست ما پا و چهره ما اینها همش امانت خداست.و اگر ذره ای بخواهیم خیانت بکنیم خیلی سخته برگشتنش .

سؤال میکنند از خدمت امام صادق(ع)در ذیل تفسیر آیه شریفه سوره یوسف و زلیخا.یابن رسول الله مگر یوسف پیر بود؟میفرمایند:نه یوسف جوان بود.از دوران بچگی در خانه عزیز مصر بزرگ شده بود.و اون زمانی که این اتفاق افتاد بین یوسف و زلیخا اوج جوانی حضرت یوسف(ع)بود.سؤال کردند:مگر یوسف شهوت نداشت؟حضرت فرمود:چرا.یوسف هم مثل من و شما انسان بود.سؤال کردند:پس چرا دچار مکر و وفریب و نیرنگ زلیخا نشد.حضرت فرمود:در اون دوران که یوسف در خانه عزیز مصر بزرگ شد حتی یک لحظه،حتی یک دفعه جناب یوسف به زلیخا نگاه بد نکرد.که اگر این کار رو میکرد خدای نکرده در دام زلیخا گرفتار میشد.

یکی دیگر از امانت های رو پیامبر بیان می کنند.حضرت در روز عید غدیر، در حجة الوداع، در روز 18 ذی الحجه فرمودند: ای گروه مردم من در میان شما دو چیز رو به امانت گذاردم: (کتابَ الله وعترَتی)کتاب قرآن و عترتم و خانواده ام و اهل بیتم. من فاطمه ام رو در میان شما به امانت می گذارم. من حسینم رو در میان شما امانت می گذرام. میخوام بگم یا رسول الله چه کردند با امانات تو؟ ...

روضه